حسين مير حيدر
179
معارف گياهى ( فارسى )
براى درد دندان مفيد است و اگر داخل ميوهء آن را خالى كرده در آن سركه بريزند و بجوشانند و آن را مضمضه نمايند ، براى درد دندان و تقويت لثه و روغن آن براى دردهاى سرد و ريختن قطرهء روغن آن در گوش براى طنين و صدا در گوش و ماليدن آن به دندان براى رفع درد دندان مفيد است . براى تهيهء روغن آن مرسوم است دو قسمت از آب آن را با يك قسمت روغن كنجد و يا روغن زيتون مخلوط مىكنند و با آتش ملايم مىجوشانند تا آب آن برود و روغن بماند ولى نسوزد . ماليدن خاكستر ميوهء آن براى سياه كردن چشم آبى مؤثر است . اگر ميوهء آن بتنهايى و يا با ادويهء مناسب ديگر به مقدار مجاز و طبق توصيهء پزشك خورده شود ، براى بيمارىها و ناراحتىهاى معده ، رودهها ، كبد ، كليه ، مثانه ، رحم ، درد مفاصل ، استسقا ، جذام و جلوگيرى از ريختن مو مفيد است و اگر گوشت آن را در آب عسل بپزند و بخورند مسهل كيموس غليظ است . اگر ميوه با پوست را در آب بجوشانند و آب حاصله را تنقيه نمايند ، بيراى فلج ، سياتيك ، درد سرين ، پشت و كمر نافع است . شياف آن مسهل قوى است و اگر شياف در مهبل شود ، جنين را سقط مىكند . خوردن 4 گرم از روغن آن مسهل بلغم است و براى اخراج انواع كرم معده و روده مفيد است . اگر تازهء آن يافت نشود 100 گرم از گوشت خشك آن را بجوشانند و با 500 گرم روغن كنجد يا زيتون بپزند تا آب تبخير شود و روغن بماند . پختهء ريشهء آن براى استسقا ، تحليل خون منجمد و رفع سميت جانور گزنده مفيد است . يكى از حكماى طب سنت نقل مىكند كه شخصى كه دو سه نقطهء بدن او را مار گزيده بوده است فورا 8 گرم از ريشهء پختهء حنظل را خورد و صحت خود را بازيافت . ضماد برگ آن كه با آب و نشاسته تهيه شود ، براى قطع خونريزى و تحليل ورمها نافع است و پاشيدن آب دمكردهء آن در خانهها براى گريزاندن حشرات و كشتن كك و جلوگيرى از توليد مثل و ازدياد آنها مفيد است . تخم حنظل مسهل و قىآور است و سرگيجه ايجاد مىكند ، ولى اگر آن را مكرر بشويند و در آب نمك بخيسانند تا تلخى آن از بين برود و آن را بكوبند و با شير و خرما بجوشانند و بخورند آثار مفيد دارد . اگر حنظل را سوراخ كرده دانههاى آن را بيرون آورند و روغن زنبق در داخل آن پر كنند و سوراخ آن را با قطعهاى از حنظل مسدود نمايند و آن را در داخل خمير گذارده و بپزند تا چند جوش بخورد ، خوردن آن و خضاب نمودن با آن براى سياه كردن موى سر و جلوگيرى از سفيد شدن موى سر بسيار نافع است . مقدار خوراك از گرد گوشت آن تا يك گرم است كه در هواى سرد و فصل سرما